Het kasteel Stein is wellicht het meest interessante monument uit de jongere geschiedenis van Stein, gelegen op een steenworp afstand van het Museum, in het dal van de Putbeek.

De burcht dateert uit het begin van de 13e eeuw toen Stein ontstond als een zelfstandige en onafhankelijke heerlijkheid uit een vroeger Karolingisch koningsgoed onder souvereiniteit van een heer of baron. Zowel ter beveiliging en bescherming van zijn gebied en zijn onderdanen, als ter erkenning van zijn opperheerschappij had hij behoefte aan een statussymbool.

Wie het kasteel met een kritisch oog bekijkt ontdekt een veelheid van bouwstijlen, hetgeen een gevolg is van 7 eeuwen geschiedenis: uitbreiding, afbraak, aanpassing en vernieuwing

Vroeger

De oorspronkelijke staat van het Kasteel ziet u op bovenstaand schilderij dat in het Kasteel Merode bij Düren in Duitsland hangt. Dit schilderij dateert van 1728. Uit dezelfde periode stamt een gobelin van het kasteel Stein dat bewaard wordt op het oude kasteeel Westerloo in België. Aanvankelijk was het een Borg of Slot, ook wel "Het Huys van Steyn" genaamd (Gen Hous; vandaar de naam: Ondergenhousweg)

Op 8 december 1828 kocht de Luikse arts De Jaer het kasteel van Mathias Constantine graaf van Wickenburg te Wenen. Enkele jaren na de dood van de arts liet zijn echtgenote een landhuis en een koetshuis bij het kasteel bouwen.

De Congregatie Missionarissen van het Heilig Hart kocht het complex
in 1921 en breidde uit met enkele gebouwen, nodig voor de huisvesting en opleiding van priesterstudenten. Met het vertrek op 1 november 1996 tenslotte van de laatste "kasteelheren en -vrouwen" van Stein, leden van de Congregatie van de Missionarissen van het Heilig Hart, werd het stil op het Kasteel.

In de naaste toekomst worden de voorburcht en enkele later toegevoegde gebouwen bestemd voor bewoning door particulieren . Zij zullen ongetwijfeld tot de ontdekking komen dat zij dagelijks mogen genieten van het mooiste stukje natuur van geheel Stein.

De Burchtruïne van Stein zal worden beheerd door de Archeologiestichting 'Pater Munsters' te Stein.

Geschiedenis

De geschiedenis van het Kasteel Stein begint met de komst naar Stein van Herman, de jongste zoon van Arnold, Edele van Elsloo, die in Elsloo een slot bewoonde dat later door de Maas is weggespoeld.

Herman heeft in Stein ongetwijfeld een versterkt huis bezeten. Hij nam van 1218 tot 1219 deel aan de kruistocht naar Damiate en is, na zijn terugkomst, in 1222 in Stein overleden. Zijn zoon Arnold volgde hem op en noemde zich Heer van Stein. In deze periode is de Steinse burcht ontstaan.

De keuze voor de plaats waar de burcht werd gevestigd is een gevolg van strategische overwegingen: men kon gebruik maken van natuurlijke verdedigingsmogelijkheden zoals water en hoogten.

Het kasteel is gebouwd op een verhoogde berg en omgeven door grachten zodat men kan spreken van een waterburcht van het burchtheuveltype. Hij bestaat uit twee gedeelten: een voorburcht met dienstgebouwen, die door een tussengracht was gescheiden van de hoofdburcht, waarin de, kasteelheer en zijn familie waren gehuisvest.

Het zou in dit bestek te ver voeren om in te gaan op de geschiedenis van alle achtereenvolgende families die het kasteel bewoond hebben. Hierover kan men uitvoerig worden geïnformeerd door een gids als het Kasteel weer toegankelijk is voor bezoekers, die aan het einde van de rondleiding vanaf de Donjon mogen genieten van een uniek uitzicht over het hele Maasland.

Kunt u niet zo lang wachten? Dan kunt u op de volgende pagina nog meer over het Kasteel Stein te weten komen.